Xiinxala Fakkoomii Dubartootaa Qoosaa Oromoo Maccaa Keessatti (Arsi Journal of Science and Innovation, 2024)
AXAREERAA Kaayyoon qorannoo kanaa fakkoomii dubartootaa qoosaa Oromoo Maccaa keessatti mul’atu xiinxaluudha. Qorannooleen addaddaa hanga sakatta’ametti, qoosaa Oromoo irratti (keessumaa kan Oromoo Maccaa) fakkoomii dubartootaan walqabatee qorannoon adeemsifame dhabamuun isaa qorannoon kun akka gaggeeffamuuf ka’umsa ta’ee jira. Qorannichi gosa qorannoo akkamtaa bu’uureffatee gaggeeffame. Maddi ragaa qorannichaa madda ragaa tokkoffaadha. Ragaaleen qorannchaa godinoota afur: Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Amuruu, Wallaggaa Bahaa aanaa Guutoo Giddaa, Buunnoo Beddellee aanaa Beddelleefi Iluu Abbaa Boor aanaa Mattuu irraa funaanaman. Ragimtoonni qorannichaa namoota qoosaa qoosuu danda’an iddatteessuu kaayyeffataafi darbaa dabarsaan kanneen filatamanidha. Ragaaleen kunneen daawwannaa, marii garee xiyyeeffatamaafi afgaaffiin funaanaman. Ragaaleen sassaabaman mala xiinxala ergaatti fayyadamuun xiinxalaman. Gosti yaaxxinaa qorannichi irratti hundaa’ee gaggeeffame feminiizimiidha. Xiinxala taasisame irraa argannoon argame akka agarsiisutti dubartoonni: wantaa dhiirota gammachiisuuf tajaajilan; dharraa saalquunnamtii kanneen qabaniifi ejjitoota akka ta’anitti fakkeeffamuun qoosaa Oromoo Maccaa keessatti ibsamanii jiru. Ilaalchonni kunniin toofta ittiin dubartoota hacuucuuf dhimma itti ba’aman sababa ta’aniif utuu fooyya’anii gaarii ta’a.